حدیث روز
امام علی (ع) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

دوشنبه, ۲۴ خرداد , ۱۴۰۰ 5 ذو القعدة 1442 Monday, 14 June , 2021 ساعت تعداد کل نوشته ها : 1945×
به مناسبت بزرگداشت شیخ مفید(ره)؛

مروری بر زندگانی شیخ مفید(ره)

شناسه : 10094 09 آذر 1399 - 16:27 171 بازدید ارسال توسط : نویسنده : حجت الاسلام مرتضی بردبار

۹ آذر سالروز بزرگداشت فقیه برجسته و زعیم شیعه مرحوم محمد بن محمد بن نعمان معروف به شیخ مفید نوّر الله مرقده است. به همین مناسبت در این نوشتار مروری بر زندگی و آثار این فقیه ارزشمند خواهیم کرد. ولادت‌ شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، در سال ۳۳۶ هجرى در حوالى بغداد دیده […]

پ
پ

۹ آذر سالروز بزرگداشت فقیه برجسته و زعیم شیعه مرحوم محمد بن محمد بن نعمان معروف به شیخ مفید نوّر الله مرقده است. به همین مناسبت در این نوشتار مروری بر زندگی و آثار این فقیه ارزشمند خواهیم کرد.

ولادت‌

شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، در سال ۳۳۶ هجرى در حوالى بغداد دیده به جهان گشود.

شخصیت علمى‌

شیخ مفید از چهره‌هاى بسیار درخشان شیعه در جهان اسلام مى باشد.

او هم متکلم است و هم فقیه. ابن ندیم در فن دوم از مقالۀ پنجم« الفهرست» که در بارۀ متکلمان شیعه بحث مى‌کند، از او به عنوان« ابن المعلم» یاد کرده و او را ستایش مى‌نماید. کتاب معروف او در فقه نیز« المقنعه» است.

ابو یعلى جعفرى که داماد مفید بوده است، مى‌گوید:

« مفید شبها مختصرى مى‌خوابید و بقیه شب را به نماز یا مطالعه یا تدریس یا تلاوت قرآن مجید مى‌گذرانید.»‌

آغاز تحصیلات‌

شیخ مفید از شاگردان ابن ابى عقیل است. وى در حومۀ بغداد دیده به جهان گشود و دانش‌هاى ابتدایى را در خانواده و زادگاه خویش به پایان برد.

او در یک خانوادۀ پرسابقه و اصیل در تشیع و از سلالۀ نیکان و پاکان به دنیا آمد. سراسر وجود خاندان او مالامال از عشق به اهل بیت رسالت علیهم السلام بود.

وى راهى بغداد گردید و در آنجا از محضر اساتید و دانشمندان کسب علم و دانش نمود تا در علم کلام، فقه و اصول سرآمد دانشمندان گردید.

شیخ مفید و بزرگان‌

شیخ مفید از دیدگاه دانشمندان شیعه و سنى داراى جایگاهى رفیع است که به کلماتى از بزرگان اشاره مى‌کنیم:

۱- نجاشى، شاگرد نامدار و مورد اعتماد شیخ مفید در بارۀ او مى گوید:

« محمد بن محمد بن نعمان بن عبد السلام بن جابر بن نعمان بن سعید بن جبیر، شیخ و استاد ما است- که رضوان خدا بر او باد- فضل او در فقه و حدیث و ثقه بودن او مشهورتر از آن است که توصیف شود. او تالیفات متعددى دارد.»‌

۲- شیخ طوسى، شاگرد ارزندۀ مکتب او، در بارۀ استاد در« فهرست» مى‌نویسد:

« محمد بن محمد بن نعمان، معروف به ابن المعلم، از متکلمان امامیه است. در عصر خویش ریاست و مرجعیت شیعه به او منتهى گردید. در فقه و کلام بر هر کس دیگر مقدم بود. حافظۀ خوب و ذهنى دقیق داشت و در پاسخ به سؤالات، حاضرجواب بود او بیش از ۲۰۰ جلد کتاب کوچک و بزرگ دارد.»‌

۳- ابن حجر عسقلانى نیز دربارۀ او مى‌گوید:

« او بسیار عابد و زاهد و اهل خشوع و تهجد بود و مداومت بر علم و دانش داشت. جماعت بسیارى از محضر او بهره بردند. او بر تمام شیعیان حق دارد. پدرش در« واسط» زندگى مى کرد و به آموزگارى مى‌پرداخت و در« عکبرى» کشته شد. گفته مى‌شود که عضد الدوله به ملاقات او مى‌شتافت و هنگام مریضى به عیادت او مى‌رفت.»‌

۴- عماد حنبلى، یکى دیگر از دانشمندان اهل سنت دربارۀ او مى‌گوید:

« او بزرگى از بزرگان امامیه و رئیس بخش فقه و کلام و مباحثه مى‌باشد. او با پیروان هر عقیده به مباحثه و مناظره مى‌پرداخت. موقعیت شایان توجهى در تشکیلات دولت آل بویه داشت. او صدقۀ فراوان مى‌داد. بسیار اهل خشوع و تهجد و اهل نماز و روزه و خوش‌لباس بود.

او مورد زیارت و ملاقات عضد الدوله قرار مى‌گرفت. نزدیک ۷۶ سال عمر کرد و بیش از ۲۰۰ جلد تالیف دارد. تشییع جنازۀ او شهرت دارد. در تشییع او بیش از ۸۰ هزار نفر از شیعیان شرکت جستند و درگذشت او در ماه رمضان بود. رحمت خدا بر او باد…».

اساتید‌

فقهاء و علمای نام آور و پرهیزکار آن دوران، مسئولیت پرورش و تربیت این درّ گرانبها را بر عهده گرفتند و شیخ مفید را برای مأموریتی خطیر آماده ساختند. از جمله اساتید ایشان در زمینه‌های مختلف علمی می‌توان به تنی چند از بزرگان اشاره کرد. از جمله:

ابن قولویه قمی، شیخ صدوق، ابن ولید قمی، ابو غالب زراری، ابن جنید اسکافی، ابو على صولى بصری، ابو عبد الله صفوانى‌.

شاگردان‌

مرحوم شیخ مفید اعلی الله مقامه در زمینه تربیت و پرورش شاگردان نیز زبانزد بودند به گونه‌ای که هر یک از دانش آموختگان منبر درس ایشان، خود استوانه و بنیانی در عالم فقه و معرفت شدند و تشنگان علم را سیراب کردند. از جمله شاگردان شیخ مفید در عرصه فقه و اصول و مبانی اندیشه ناب شیعه امامیّه می‌توان از بزرگانی چون: سید مرتضى علم الهدی، سید رضى (مؤلّف نهج البلاغه)، شیخ طوسى‌، نجاشی، ابو الفتح کراجکی و ابو یعلى جعفر بن سلّار نام برد. رحمه الله علیهم اجمعین‌

تالیفات‌

بنا بر نقل شیخ طوسى، شاگرد برجستۀ شیخ مفید، وى بالغ بر ۲۰۰ عنوان کتاب تألیف نموده است، از جمله: المقنعه‌، الفرائض الشرعیه‌، أحکام النساء‌، الکلام فی دلائل القرآن،‌ وجوه إعجاز القرآن،‌ النصره فی فضل القرآن‌، أوائل المقالات،‌ نقض فضیله المعتزله،‌ الإفصاح،‌ الإیضاح‌

وفات‌

شیخ مفید در سال ۴۱۳ هجرى، در بغداد و پس از ۷۵ سال تلاش و خدمت ارزنده درگذشت و مورد تجلیل فراوان مردم و قدردانى علما و فضلا قرار گرفت.

شیخ طوسى، که خود در تشییع جنازۀ او حضور داشته است، مى‌گوید:

«روز وفات او از کثرت دوست و دشمن براى اداى نماز و گریستن بر او، همانند و نظیر نداشته است. هشتاد هزار تن از شیعیان او را تشییع کردند و سید مرتضى علم الهدى بر او نماز گزارد و در حرم مطهر امام جواد علیه السلام، پایین پاى آن حضرت، نزدیک قبر استادش ابن قولویه، مدفون گردید.»

ثبت دیدگاه

دیدگاهها بسته است.