حدیث روز
امام علی (ع) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

سه شنبه, ۱۱ آذر , ۱۳۹۹ 16 ربيع ثاني 1442 Tuesday, 1 December , 2020 ساعت تعداد کل نوشته ها : 1405×
مصاحبه با حجت الاسلام هوایی مشاور رئیس سازمان تبلیغات اسلامی و مسئول امور طلاب مدرسه عالی شهید مطهری پیرامون زندگی مرحوم حجت الاسلام رجائی

او مرد خدا بود…

شناسه : 6195 11 مرداد 1399 - 19:46 180 بازدید ارسال توسط : منبع : فصلنامه پیام مروی

بسم الله الرحمن الرحیمـ خدمت شما سلام عرض می‌کنم. از شما بسیار ممنون و متشکر هستیم که دعوت ما را اجابت کردید و در این مصاحبه شرکت کردید. به مناسبت درگذشت غم‌انگیز حجت الاسلام و المسلمین مرحوم رجایی، نشریه پیام مروی تصمیم گرفت مصاحبه‌ای از دوستان و نزدیکان ایشان ترتیب دهد. این شد که خدمت […]

پ
پ

بسم الله الرحمن الرحیم
ـ خدمت شما سلام عرض می‌کنم. از شما بسیار ممنون و متشکر هستیم که دعوت ما را اجابت کردید و در این مصاحبه شرکت کردید. به مناسبت درگذشت غم‌انگیز حجت الاسلام و المسلمین مرحوم رجایی، نشریه پیام مروی تصمیم گرفت مصاحبه‌ای از دوستان و نزدیکان ایشان ترتیب دهد. این شد که خدمت شما سرور گرامی رسیدیم. خواهش می‌کنم از سوابق آشنایی خود با آن مرحوم و از سجایای اخلاقی ایشان برای ما قدری صحبت کنید.

بسم الله الرّحمن الرّحیم
ـ از آنجایی که مرحوم حاج آقا رجایی مصداق عالم دینی بودند، درگذشت ایشان مصداق این روایت از وجود مقدس پیامبر است که فرمود: «إذا ماتَ العالِم ثُلِمَ فی الإسلامِ ثُلمَهٌ لا یَصُّدُها شَیئٌ»

وقتی که عالِمی از دنیا می‌رود، رخنه‌ای، یک ضربه‌ای و در واقع یک منفذی در اسلام پیدا می‌شود که چیزی نمی‌تواند جای آن را بگیرد. درایت این روایت و جمع اجتهادی آن با روایات دیگر یک بحث مفصلّی است که من از طلبه‌های عزیز تقاضا می‌کنم بروند و درباره آن فکر کنند. مراجعه کنند و مصاحبه ایشان را ببینند. هر فردی تشخّص مخصوص به خود را دارد. واقعاً دیگر کسی مثل آقای رجایی نمی‌شود. آقای رجایی که رفت هیچ عالمی مثل ایشان نمی‌شود، بلکه یک عالِم دیگر است. لذا اوّلین مصداق عقلی و فردی این حدیث شریف، این است که کسی جای را کسی نمی‌تواند پر کند. تا زمانی که این عالِم زنده است، کارهایی را انجام می‌دهد که برکات تشریعی و تکوینی، مادی و معنوی دارد که وقتی می‌رود آن برکات قطع می‌شود.

بنابراین یکی از معانی مختصر روایت این است که وقتی عالِم از دنیا می‌رود، جای او خالی می‌ماند. در کتاب ارزشمند و ذی قیمت میزان الحکمه در بخش کتاب العلم، عالِم دینی در مرحله‌ای که حضور دارد هفتاد بلا را دفع می‌کند. می‌خواهم معنای «ثُلمه» را برسانم. این فقدان چه مصیبتی است و این رخنه معنایش چیست که در روایت می‌آید؟

چند شب پیش روایات بکاء و گریه را نگاه می‌کردم. در یک روایت با سندی جالب، از امام صادق علیه السلام روایت شده بود: «اگر یک نفر در امّتی حقیقتاً گریه کند، توبه کند و دعا کند، خداوند به کلّ آن امّت رحم می‌کند.» ببینید اینها آثار درس اخلاق آقای مشکینی رضوان الله تعالی علیه است. ایشان می‌فرمودند: این دعاهایی که شما می‌خوانید آثارش به مردم می‌رسد. شما طلبه‌ها باید عرفانتان و سلوکتان این باشد. به قول امام رحمه الله علیه سلوکتان مفاتیح باشد. منتها مفاتیح، با فهم و شعور اهل‌بیت باشد. شما مطمئن باشید اگر التجاء رهبر معظم انقلاب و علماء و مردم متدّین و خانواده های شهدا کرونا نبود، این ویروس صد برابر بیشتر از این به ما آسیب می‌رساند.

این دعاها بلا را دور می‌کند. شما در صحنه بین‌المللی نگاه کنید تنها کشور تمام شیعه دنیا در بین تمام کشورها سرش بلند است و این نیست مگر به خاطر ایمان و توکّل بر خدا و توسّل به اهل‌بیت علیهم السلام. مسئله دعا، مسئله التجاء، بلاها را دفع یا رفع می‌کند. از کثرت و شدّت بلا می‌کاهد. یک عالِم دینی خوب می‌فهمد حاج آقای رجایی به سبک و سیاق حوزوی قریب الاجتهاد بود. فقط باید می‌نشست، خیمه می‌زد و استخراج می‌کرد و فتوای خودش را می‌داد. منتها فرصتی برای این کار نداشت؛ ولی به هر حال می‌خواهم بگویم که عالم دینی وقتی که در یک محلّه و یا یک شهر وجود دارد این چنین است. حالا دیگر آن علماءِ درجات بالاتر مثل مقام معظم رهبری معلوم است که چگونه دفع بلا می‌کند. فقط خدا و اهل‌بیت می‌دانند. چون در روایات مربوط به سلطه و سلطنت داریم: «اگر مردمی به سلطان عادل متّقی گردن بنهند و قبول کنند که ما می‌خواهیم زیر پرچم ایشان زندگی کنیم، خداوند هفتاد بلای زمینی و هفتاد بلای آسمانی را از آنها دور خواهد کرد و عمر این امّت را طولانی می‌کند.» این مضامینی است که در روایات ما وجود دارد. بنابراین وجود یک عالِم دینی، وجود یک فرد متّقی و حواس جمع برای کلّ عالَم مفید است. همینطور که در برخی شِبهه روایات امام معصوم علیه السلام می‌فرماید: «إذا فسَدَ العالِم فَسَد العالَم.» طرف دیگری هم در روایات وجود دارد: « ما استصلحَ العالِم صَلُحَ العالَم» یعنی تاثیرگذاری یک عالم دینی به صورت گسترده برای کلّ عالم است. روایات ما طبق علوم روز است. ببینید شما همین طور که نشسته‌اید یک ضربه به زمین بزنید. این ضربه شما به کلّ کهکشان منتقل می‌شود. یعنی شما آنجایی که هستید هر فعلی که انجام دهید در کلّ عالَم تأثیر خودش را می‌گذارد. شما اگر ترک گناه کنید بر همه عالم اثر می‌گذارد. آیت الله بهجت رضوان الله تعالی علیه فرمودند: شما ترک گناه بکنید شما خودتان را اصلاح کنید عالم اصلاح می‌شود. این یک حقیقت است. بازتاب رفتار خداوند است. بعضی از روانشناسان هایمِتُدین (= پیشرفته) دنیا، روانشناس‌های الهی دنیا فهمیده‌اند که انرژی مثبت جزء مسائل حقیقی عالم است. پس وجود عالِم به این شکل است. در این پانزده سال که من ایشان را می‌شناختم، یک عالِم متّقی بودند. حالا در مراوداتی که داشتیم ـ فکر می‌کنم از زمان تکلیف ـ حتی در تقوا می‌گفتند اگر ساعت را با رضایت ولی فقیه تغییر دادند و ما تغییر ندهیم، ممکن است خلاف احتیاط عمل کرده باشیم. آنقدر ایشان نگاه‌شان نسبت به مسائل انقلابی بلند بود که می‌توان گفت آن حقیقتی از اسلام که مرحوم امام به ما رساند ایشان با دل و جان درک کرده بود و از نظر رفتاری آدم خوش خُلقی بود.

مرحوم حجت الاسلام و المسلمین سعید رجایی

در مسائل مالی بسیار احتیاط می‌کرد. بسیار محتاط بودند. یک شخص نورانی بودند؛ بسیار درس را خوب می‌خواند؛ ما با هم مباحثه داشتیم. درس را خوب می‌فهمیدند و سؤال‌های خوبی می‌کردند. مستشکل سر درس نبودند. یکی از مسائل بسیار مهم این است که ایشان بسیار  وقت شناس بودند. ما حدود ۴ سال یا قدری بیشتر خدمت آیت الله بهجت رضوان الله تعالی علیه بودیم. نماز را پشت سر ایشان می‌خواندیم. مثلاً در هفته چهار روز ایشان با وسیله شخصی می‌آمدند و با هم می‌رفتیم پشت سر آیت الله بهجت نماز می‌خواندیم. خیلی وقتها زود می‌رسیدیم. می‌رفتیم درب منزل ایشان تا از منزل خارج شوند و با ایشان به مسجد می‌رفتیم. در این چهار سال آقای رجایی خیلی استفاده کردند. تغییر حالات و روحیات در نماز خواندن خیلی مشخص بود. حالا ما خیلی استفاده نکردیم ولی آقای رجایی خیلی استفاده کردند و مسئله را جدّی می‌گرفتند.

یکی از مشکلات طلبه‌ها این است که مسائل را خیلی جدّی نمی‌گیرند. فکر نمی‌کنند که درسی که می‌خوانند و بحثی که می‌کنند چه آثار عظیمی در کلّ عالم دارد. برای آینده خودشان بماند، در کلّ عالَم إحیاءِ حوزه تشیع، حوزه اهل‌بیت تأثیر گذار است. هزاران تحقیق باید صورت پذیرد که از میان آنها مطالبی استخراج شود که به درد جامعه بشری بخورد. از بین آنها ده مورد انتخاب می‌شود. اختراعات عظیم از داخل آن در می‌آید که زندگی بشر را متحوّل می‌کند. یکی از آنها امام خمینی می‌شود؛ امام خامنه‌ای می‌شود. ولی ممکن است همان یکی فردی باشد که الآن دارد درس می‌خواند. اگر حضرت آقا می‌دانستند که امام مسلمین می‌شوند در آینده محکم‌تر درس خود را می‌خواندند. آقای رجایی بسیار بسیار متواضع بود. یعنی به گونه‌ای نبود که عرض اندام کند و بخواهد بگوید من چیزی حالیم است. خیلی متواضع به سهم خودش سؤالش را مطرح می‌کرد و به طور جدّی سر حرفش می‌ایستاد. جرّ و بحث طلبگی با هم داشتیم و از لحاظ درس بسیار قوی درسش را می‌خواند. خوب مطالعه می‌کرد و ما خیلی استفاده می‌کردیم. چون ما کمتر وقت مطالعه داشتیم در نتیجه از مطالعات ایشان استفاده می‌کردیم.

آن دورانی که ما خدمت آقای بهجت می‌رسیدیم خیلی دوران خوبی بود. برای ما و بعضی از دوستان بسیار عجیب و غریب بود. من بودم و آقای رجایی. اینها مسائلی است که فقط در نشریات حوزوی می‌شود گفت. در جاهای دیگر این مسائل را متوجه نیستند و با این حقایق آشنا نیستند. در خواب نکته‌ای آیت الله بهجت به ایشان گفته بودند که باید رعایت بشود. حتی مثلاً تا این حد آیت الله بهجت به ایشان توجه داشتند. حدود دو سال و نیم ما در خدمت آقای سعادت‌پرور بودیم. البته از دم در جلوتر نرفتیم. یک خانه قدیمی بود که ما در دالان این خانه می‌ایستادیم.

دستورالعمل‌های ایشان را آقای رجایی به شدت جدّی می‌گرفت. مثلاً زیارت اهل قبور که می‌گفتند روزانه انجام بشود، ما گاهی از زیرش در می‌رفتیم ولی آقای رجایی خیلی جدّی می‌گفتند که چرا نمی‌آیی؟ بسیار اصرار داشت و انجام می‌داد. با سوره قدر خیلی مأنوس بود. به خواندن سوره قدر از شب جمعه تا روز جمعه مقید بود و صد مرتبه قرائت می‌کرد. دائم الذکر بود. ذکر درست، که من درآوردی نباشد. بد نیست این مطلب را به مناسبت، تذکر بدهم، وجود استاد اخلاق و استادی که هدفش باز کردن دکّان نباشد و بدون این که خودش را مطرح کند افراد را تربیت کند و به آنها دستورالعمل بدهد خیلی مهم است.

مرحوم حجت الاسلام والمسلمین رجایی

اینکه می‌گویند امام رضوان الله تعالی علیه مصداق بارز استاد اخلاق است حقیقت دارد. امام شاگردانش را تربیت می‌کند و دستورالعمل‌های کلّی می‌داد و بعضی اوقات نکات ریز را به شاگردانشان می‌گفتند. زمانی که به سمت حرم می رفتند، چهار نفر اضافه پشت سر امام راه می‌افتادند. امام می‌گفتند شما چه کار دارید؟ اگر با من کاری دارید بگویید. می‌گفتند نه آقا ما فقط می‌خواهیم پشت سر شما باشیم. امام می‌فرمودند پشت سر من نیایید. خیلی حرف‌های بزرگی بود که امام می‌زدند. شاید کسی نسبت به امام نقضی داشته باشد ولی از عظمت ایشان کم نمی‌شود. من دلم می‌سوزد طلبه‌ها امام را نمی‌شناسند، حضرت آقا را نمی‌شناسند. همانطور الله بهجت را نمی‌شناسند، همانطور که آیت الله سعادت پرور را نمی‌شناسند، همانطور که سید علی آقای قاضی را نمی‌شناسند.  همانطور که آیت الله طباطبایی را نمی‌شناسند، همانطور که شهید مطهری را نمی‌شناسند. خیلی آدم غصّه می‌خورد همه چیز شده واحد درسی و نمره. می‌خواهند ناپلئونی قبول بشوند. درس خواندن و تعهد به درس خواندن، تعهد به احیاء دین، حفظ دین، اینها باید در طلبه‌ها محکم بشود. به تعبیر حضرت آقا متأسفانه حوزه برنامه‌ای ندارد.

لذا تحقیقات در گزینش، تطبیقِ مسائل گزینشی با مسائل شرعی از کارهای بسیار مفید ایشان است. تمام گزینه‌ها بر مبنای آیین الهی بود. آقای رجایی برای هسته مرکزی گزینش کلّ کشور خیلی زحمت کشید. درباره این مسئله مباحثه کردیم و صحبت کردیم و ایشان نوشت و الان مکتوب آن در گزینش موجود است. همه اینها بر طبق روایات نوشته شده بود و اینگونه است که می‌تواند مدیریت را در کشور متحوّل بکند. نسبت به ایشان کم لطفی کردند. چندین ماه تحقیقات گزینشی می‌کرد.

از مسائلی که می‌شود راجع به آقای رجایی گفت ساده زیستی ایشان بود. آقای رجایی خیلی سطح پایین زندگی می‌کرد. البته به نظر بنده این عیب حوزه است که یک عالِم و مدرّسی که در مروی درس می‌داد و یک زمانی در مروی مدیریت داشته است و پاسخگوی سؤالات شرعی در دفتر مقام معظم رهبری بودند در حق ایشان و امثال ایشان اجحاف شود. من خبر ندارم که آیا دفتر اقدامی کرده است یا نه. به هر حال این ضعف ما است. اگر آقای رجایی زندگی‌اش به اندازه آدم معمولی تأمین بود از نظر علمی هزاران آثار بیشتری داشت و متأسفانه این ضعف حوزه است. خیلی از مسائل را انسان نمی‌تواند بگوید. حوزه ثروت ندارد. حوزه مدیریت ثروت ندارد. کشور ثروتمند است اما مدیریت تدبیر و امید همه را نابود کرده است. همه را نا امید کرده است. اگر القاء امید از جانب حضرت آقا در جامعه نبود همه چیز به هم ریخته بود. القاء امید و ایمان و تقوا و ایثار اگر از جانب ایشان نبود، همه چیز نابود شده بود و رفته بود. همانطور که حضرت آقا فرمودند طبق آمار جهانی کشوری که کمتر از سرمایه‌های مادّی و انسانی خود استفاده می‌کند ایران است. حوزه هم چنین است. حوزه جای نخبگان است. جای بزرگان است و باید محلّ فکر و اندیشه باشد. محلّ نوآوری‌های صحیح باشد. جایگاه مدیریت صحیح نسبت به مسائل مالی و منابع انسانی باشد. در اینصورت کارها خیلی جلوتر می‌رود.

حاج آقا رجایی خیلی ساده زندگی می‌کرد. در بسیاری از موارد دارای کرامت نفس بود. اینها از صفات بزرگ انسانی است. خیلی کریم‌النفس بودند. منطق اسلام و منطق تربیتی اسلام را خیلی خوب می‌دانستند. یک بسته تربیتی خوب داشت که از حضرت آدم شروع کرده بود و الان نمی‌دانم که به کجا رساندند.

خداوند روح آن عالم بزرگوار و مدرّس دلسوز را غریق بحار رحمتش گرداند.

– از حضور شما در این مصاحبه سپاسگزارم و برای شما آرزوی موفقیت و سلامت می‌کنم.

ثبت دیدگاه

دیدگاهها بسته است.